راهنمای ۱۵۱ اصطلاح کلیدی حسابداری و مالی

راهنمای ۱۵۱ اصطلاح کلیدی حسابداری و مالی برای مدیران و فعالان اقتصادی

این مجموعه شامل ۱۵۱ اصطلاح کلیدی و کاربردی حسابداری و مالی است که از مفاهیم پایه حسابداری و صورت‌های مالی تا حسابرسی، دارایی‌ها، بدهی‌ها، درآمد و هزینه، موجودی کالا، استهلاک، نسبت‌های مالی، اسناد تجاری، مالیات و گزارشگری مالی را پوشش می‌دهد.

1. مفاهیم پایه حسابداری

1. حسابداری — Accounting: فرایند شناسایی، ثبت، طبقه‌بندی، تجزیه‌وتحلیل و گزارش رویدادهای مالی یک واحد اقتصادی برای تصمیم‌گیری.
   1. حساب — Account: سابقه‌ای مالی برای ثبت و نگهداری معاملات مرتبط با یک قلم مشخص مانند دارایی، بدهی، درآمد یا هزینه.
   1. معادله حسابداری — Accounting Equation: رابطه بنیادی حسابداری که بیان می‌کند: Assets = Liabilities + Equity.
   1. دارایی — Asset: منبع اقتصادی تحت کنترل واحد تجاری که انتظار می‌رود در آینده منافع اقتصادی ایجاد کند.
   1. بدهی — Liability: تعهد فعلی شرکت در برابر اشخاص یا نهادهای دیگر که تسویه آن در آینده موجب خروج منابع اقتصادی می‌شود.
   1. سرمایه — Capital: منابع مالی یا اقتصادی‌ای که مالک برای راه‌اندازی یا تأمین مالی فعالیت کسب‌وکار در اختیار واحد تجاری قرار می‌دهد.
   1. حقوق صاحبان سهام — Shareholders’ Equity: ارزش خالص دارایی‌های شرکت پس از کسر بدهی‌ها؛ یعنی سهم مالکان از خالص دارایی‌های شرکت.
   1. حسابداری مالی — Financial Accounting: شاخه‌ای از حسابداری که اطلاعات مالی را برای استفاده‌کنندگان خارج از شرکت، مانند سرمایه‌گذاران و اعتباردهندگان، تهیه می‌کند.
   1. حسابداری مدیریت — Management Accounting / Managerial Accounting: تهیه و تحلیل اطلاعات مالی و عملیاتی برای کمک به مدیران در برنامه‌ریزی، کنترل و تصمیم‌گیری.
   1. واحد جداگانه حسابداری — Accounting Entity / Accounting Entity Concept: واحد اقتصادی مستقلی که رویدادهای مالی آن جدا از مالکان یا سایر واحدها ثبت و گزارش می‌شود.

2. حسابرسی و گزارشگری مالی

1. حسابرسی — Auditing: بررسی و ارزیابی مستقل شواهد و اطلاعات مالی برای اظهارنظر درباره قابلیت اتکا و انطباق صورت‌های مالی با چارچوب مربوط.
   1. ممیزی مالی — Financial Audit: بررسی نظام‌مند صورت‌های مالی و سوابق حسابداری با هدف اطمینان از نبود تحریف بااهمیت و ارائه گزارش حسابرس.
   1. ترازنامه — Balance Sheet / Statement of Financial Position: گزارشی که وضعیت دارایی‌ها، بدهی‌ها و حقوق صاحبان سهام شرکت را در یک تاریخ مشخص نشان می‌دهد.
   1. صورت‌های مالی — Financial Statements: مجموعه گزارش‌های رسمی شامل صورت وضعیت مالی، صورت سود و زیان، صورت جریان وجوه نقد و سایر صورت‌های مرتبط.
   1. صورت سود و زیان — Income Statement / Statement of Profit or Loss: گزارشی که درآمدها، هزینه‌ها و سود یا زیان شرکت را طی یک دوره مالی نشان می‌دهد.
   1. صورت سود و زیان یک‌مرحله‌ای — Single-Step Income Statement: صورت سود و زیانی که در آن مجموع درآمدها و مجموع هزینه‌ها جداگانه ارائه و سپس سود یا زیان محاسبه می‌شود.
   1. صورت جریان وجوه نقد — Statement of Cash Flows: گزارشی که جریان‌های ورودی و خروجی وجه نقد را در فعالیت‌های عملیاتی، سرمایه‌گذاری و تأمین مالی نشان می‌دهد.
   1. صورت گردش وجوه نقد — Cash Flow Statement: عنوانی دیگر برای صورت جریان وجوه نقد که تغییرات وجه نقد و معادل‌های نقدی شرکت را طی یک دوره نشان می‌دهد.
   1. یادداشت‌های توضیحی صورت‌های مالی — Notes to the Financial Statements: اطلاعات تکمیلی درباره اقلام صورت‌های مالی، رویه‌های حسابداری، تعهدات و سایر اطلاعات بااهمیت.
   1. صورت مغایرت بانکی — Bank Reconciliation Statement: گزارشی برای تطبیق مانده حساب بانک در دفاتر شرکت با مانده اعلام‌شده توسط بانک و شناسایی اختلافات.

3. دفاتر و اسناد حسابداری

1. دفتر روزنامه — Journal: دفتری که معاملات و رویدادهای مالی به ترتیب تاریخ وقوع در آن ثبت می‌شوند.
   1. دفتر روزنامه عمومی — General Journal: دفتری برای ثبت رویدادهایی که در دفاتر روزنامه اختصاصی ثبت نمی‌شوند.
   1. دفتر کل — General Ledger: دفتر اصلی حسابداری که مانده و گردش تمام حساب‌های شرکت در آن طبقه‌بندی و نگهداری می‌شود.
   1. دفتر معین — Subsidiary Ledger: دفتری که جزئیات یک حساب کنترل، مانند حساب مشتریان یا فروشندگان، در آن ثبت می‌شود.
   1. نمودار حساب‌ها — Chart of Accounts: فهرست ساختاریافته حساب‌های مورد استفاده شرکت همراه با کد یا شماره اختصاصی هر حساب.
   1. دفتر روزنامه خرید — Purchases Journal: دفتر اختصاصی برای ثبت خریدهای اعتباری کالا یا موجودی.
   1. دفتر روزنامه فروش — Sales Journal: دفتر اختصاصی برای ثبت فروش‌های اعتباری.
   1. دفتر روزنامه دریافت‌های نقدی — Cash Receipts Journal: دفتر ثبت کلیه دریافت‌های نقدی و بانکی شرکت.
   1. دفتر روزنامه پرداخت‌های نقدی — Cash Payments Journal: دفتر ثبت پرداخت‌های نقدی و بانکی شرکت.
   1. دفتر روزنامه اختصاصی — Special Journal: دفترهایی که برای ثبت نوع خاصی از معاملات تکراری، مانند خرید، فروش یا دریافت و پرداخت نقدی، استفاده می‌شوند.

4. تراز آزمایشی و ثبت‌های حسابداری

1. تراز آزمایشی — Trial Balance: فهرستی از مانده حساب‌های دفتر کل که برای کنترل برابری مجموع بدهکار و بستانکار تهیه می‌شود.
   1. تراز آزمایشی تعدیل‌شده — Adjusted Trial Balance: تراز آزمایشی پس از اعمال ثبت‌های تعدیلی پایان دوره که مبنای تهیه صورت‌های مالی قرار می‌گیرد.
   1. تراز آزمایشی اختتامی — Post-Closing Trial Balance: تراز آزمایشی تهیه‌شده پس از بستن حساب‌های موقت که معمولاً فقط شامل حساب‌های دائمی است.
   1. ثبت معکوس — Reversing Entry: ثبت حسابداری که معمولاً در ابتدای دوره بعد برای معکوس کردن برخی ثبت‌های تعدیلی دوره قبل انجام می‌شود.
   1. ثبت‌های بستن — Closing Entries: ثبت‌هایی که در پایان دوره برای بستن حساب‌های موقت و انتقال نتیجه عملکرد به حساب‌های دائمی انجام می‌شوند.
   1. بستن حساب‌های موقت — Closing Temporary Accounts: صفر کردن مانده حساب‌های درآمد، هزینه و برداشت در پایان دوره مالی.
   1. کاربرگ — Accounting Worksheet: فرم چندستونه‌ای کمکی برای سازمان‌دهی اطلاعات حسابداری و آماده‌سازی صورت‌های مالی.
   1. کاربرگ گسترده — Extended Worksheet: نسخه‌ای تفصیلی‌تر از کاربرگ حسابداری که ستون‌های بیشتری برای تعدیلات، صورت سود و زیان و ترازنامه دارد.

5. حساب‌های دریافتنی و پرداختنی

1. حساب دریافتنی — Accounts Receivable (AR): مطالبات شرکت از مشتریان بابت فروش کالا یا ارائه خدمات به‌صورت نسیه که انتظار می‌رود در آینده وصول شود.
   1. حساب پرداختنی — Accounts Payable (AP): بدهی کوتاه‌مدت شرکت به فروشندگان و تأمین‌کنندگان بابت خرید کالا یا خدمات به‌صورت نسیه.
   1. اسناد دریافتنی — Notes Receivable: مطالبات رسمی و مکتوب شرکت که معمولاً دارای مبلغ، نرخ بهره و تاریخ سررسید مشخص هستند.
   1. اسناد پرداختنی — Notes Payable: تعهد کتبی شرکت برای پرداخت مبلغ مشخصی در تاریخ معین یا طبق شرایط قرارداد.
   1. سند پرداختنی کوتاه‌مدت — Short-term Note Payable: تعهد کتبی پرداخت مبلغ مشخصی که سررسید آن معمولاً کمتر از یک سال است.
   1. طلبکار / بستانکار — Creditor: شخص یا نهادی که از شرکت یا شخص دیگری طلب دارد.
   1. بدهکار — Debtor: شخص یا نهادی که در برابر شخص یا نهاد دیگری تعهد یا بدهی مالی دارد.
   1. تحلیل زمانی حساب‌های دریافتنی — Aging of Accounts Receivable: دسته‌بندی مطالبات بر اساس مدت‌زمان گذشته از سررسید برای ارزیابی احتمال وصول.
   1. ذخیره مطالبات مشکوک‌الوصول — Allowance for Doubtful Accounts: برآورد مبلغی از مطالبات که احتمال می‌رود وصول نشود.
   1. روش ذخیره‌گیری — Allowance Method: روشی که در آن زیان اعتباری یا مطالبات مشکوک‌الوصول پیش از مشخص‌شدن قطعی مطالبات سوخت‌شده برآورد می‌شود.
   1. هزینه مطالبات سوخت‌شده — Bad Debt Expense: هزینه‌ای که بابت برآورد یا شناسایی مطالبات غیرقابل وصول در صورت‌های مالی ثبت می‌شود.
   1. روش حذف مستقیم — Direct Write-Off Method: روشی که در آن طلب غیرقابل وصول مستقیماً در زمان قطعی‌شدن، به‌عنوان هزینه شناسایی و از حساب دریافتنی حذف می‌شود.
   1. متوسط دوره وصول مطالبات — Average Collection Period: میانگین تعداد روزهایی که شرکت برای وصول مطالبات خود از مشتریان نیاز دارد.

6. درآمد، هزینه و سود

1. درآمد — Revenue: افزایش منافع اقتصادی ناشی از فعالیت‌های اصلی شرکت، مانند فروش کالا یا ارائه خدمات.
   1. درآمد عمومی — General Revenue: درآمدهایی که از منابع عمومی یا فعالیت‌های مختلف یک واحد اقتصادی حاصل می‌شوند و الزاماً محدود به یک فعالیت خاص نیستند.
   1. درآمد فروش — Sales Revenue: درآمد حاصل از فروش کالا یا ارائه خدمات در جریان فعالیت اصلی شرکت.
   1. هزینه — Expense: منابعی که برای ایجاد درآمد مصرف می‌شوند و در نتیجه موجب کاهش سود یا حقوق صاحبان سهام می‌گردند.
   1. سود ناخالص / سود ناویژه — Gross Profit: تفاوت فروش خالص و بهای تمام‌شده کالای فروش‌رفته.
   1. سود عملیاتی — Operating Profit: سود حاصل از فعالیت‌های اصلی شرکت پس از کسر هزینه‌های عملیاتی از سود ناخالص.
   1. سود ویژه / سود خالص — Net Income / Net Profit: سود باقی‌مانده پس از کسر تمام هزینه‌ها، مالیات و سایر اقلام مرتبط از درآمد.
   1. زیان ویژه / زیان خالص — Net Loss: زمانی ایجاد می‌شود که مجموع هزینه‌ها و زیان‌ها از درآمدهای شرکت بیشتر باشد.
   1. سایر درآمدها — Other Income: درآمدهایی که مستقیماً از فعالیت اصلی شرکت ناشی نمی‌شوند.
   1. سایر هزینه‌ها — Other Expenses: هزینه‌هایی خارج از فعالیت اصلی شرکت، مانند برخی زیان‌های فروش دارایی.
   1. خرید خالص — Net Purchases: خرید پس از کسر برگشت از خرید، تخفیفات و سایر اقلام کاهنده خرید.
   1. فروش خالص — Net Sales: فروش پس از کسر برگشت از فروش، تخفیفات و سایر کاهنده‌های فروش.
   1. تخفیفات فروش — Sales Discounts: کاهش مبلغ قابل دریافت از مشتری در صورت پرداخت زودتر یا رعایت شرایط تعیین‌شده فروش.
   1. برگشتی‌های فروش و تخفیفات — Sales Returns and Allowances: مبالغ مربوط به کالاهای برگشتی یا تخفیف‌های اعطاشده پس از فروش.
   1. خلاصه حساب سود و زیان — Income Summary Account: حساب موقتی که در پایان دوره برای انتقال درآمدها و هزینه‌ها و تعیین سود یا زیان دوره استفاده می‌شود.

7. مبنای حسابداری و دوره مالی

1. حسابداری بر مبنای تعهدی — Accrual Basis Accounting: درآمدها و هزینه‌ها هنگام تحقق یا وقوع شناسایی می‌شوند، نه صرفاً هنگام دریافت یا پرداخت وجه نقد.
   1. حسابداری بر مبنای نقدی — Cash Basis Accounting: درآمد و هزینه زمانی ثبت می‌شوند که وجه نقد واقعاً دریافت یا پرداخت شود.
   1. دوره مالی — Accounting Period / Financial Period: بازه زمانی مشخصی که عملکرد مالی شرکت برای آن اندازه‌گیری و گزارش می‌شود.
   1. سال مالی — Fiscal Year / Financial Year: دوره دوازده‌ماهه مورد استفاده شرکت برای گزارشگری مالی سالانه که الزاماً با سال تقویمی یکسان نیست.
   1. چرخه حسابداری — Accounting Cycle: مجموعه مراحل ثبت، طبقه‌بندی، تعدیل و نهایی‌سازی اطلاعات مالی از ابتدای دوره تا تهیه صورت‌های مالی.
   1. حساب موقت — Temporary Account: حساب‌هایی مانند درآمد و هزینه که در پایان دوره بسته شده و مانده آن‌ها به دوره بعد منتقل نمی‌شود.
   1. حساب دائمی — Permanent Account: حساب‌هایی مانند دارایی، بدهی و حقوق صاحبان سهام که مانده آن‌ها به دوره مالی بعد منتقل می‌شود.

8. تعهدات و درآمدها/هزینه‌های انتقالی

1. پیش‌پرداخت هزینه‌ها — Prepaid Expenses: مبالغی که شرکت پیش از دریافت کالا یا خدمات پرداخت کرده و تا زمان مصرف به‌عنوان دارایی ثبت می‌شوند.
   1. پیش‌دریافت درآمد — Unearned Revenue / Deferred Revenue: وجهی که شرکت پیش از ارائه کالا یا خدمت دریافت کرده و تا زمان ایفای تعهد، بدهی محسوب می‌شود.
   1. هزینه معوق — Accrued Expense / Accrued Liability: هزینه‌ای که ایجاد شده اما هنوز پرداخت نشده و در دفاتر شناسایی نشده یا نیاز به ثبت تعهد دارد.
   1. درآمد معوق — Accrued Revenue: درآمدی که تحقق یافته اما هنوز وجه آن دریافت نشده است.

نکته: در کاربرد حرفه‌ای، (هزینه معوق) و (درآمد معوق) گاهی در منابع فارسی با معانی متفاوتی استفاده می‌شوند؛ بنابراین اصطلاح دقیق انگلیسی باید بر اساس منظور نویسنده انتخاب شود.

8. موجودی کالا

1. سیستم ادواری موجودی کالا — Periodic Inventory System: موجودی و بهای کالای فروش‌رفته در پایان دوره یا در فواصل مشخص تعیین می‌شود.
   1. سیستم دائمی موجودی کالا — Perpetual Inventory System: موجودی و بهای کالای فروش‌رفته با هر خرید و فروش به‌صورت مستمر به‌روزرسانی می‌شود.
   1. گردش موجودی کالا — Inventory Turnover: نشان می‌دهد موجودی کالا طی یک دوره چند بار فروخته و جایگزین شده است.
   1. روش فایفو — First-In, First-Out (FIFO): فرض می‌کند اولین کالاهای خریداری‌شده، اولین کالاهایی هستند که به فروش می‌رسند.
   1. روش لایفو — Last-In, First-Out (LIFO): فرض می‌کند آخرین کالاهای خریداری‌شده، اولین کالاهایی هستند که به فروش می‌رسند.
   1. ذخیره لایفو — LIFO Reserve: تفاوت بین ارزش موجودی بر مبنای LIFO و ارزش آن بر مبنای روش دیگری مانند FIFO.
   1. روش میانگین موزون — Weighted Average Cost Method: بهای موجودی بر اساس میانگین موزون بهای واحدهای موجود محاسبه می‌شود.
   1. روش شناسایی ویژه — Specific Identification Method: بهای تمام‌شده هر قلم موجودی بر اساس هزینه واقعی همان قلم شناسایی می‌شود.
   1. روش سود ناخالص — Gross Profit Method: روشی برای برآورد موجودی پایان دوره با استفاده از حاشیه سود ناخالص.
   1. سود نگهداری موجودی کالا — Inventory Holding Gain: افزایش ارزش اقتصادی موجودی کالا در نتیجه نگهداری آن، که می‌تواند تحت شرایط خاص و بسته به چارچوب حسابداری قابل شناسایی یا صرفاً تحلیلی باشد.
   1. قاعده اقل بهای تمام‌شده یا قیمت بازار — Lower of Cost or Market (LCM): در چارچوب‌های مربوط، موجودی با مبلغ پایین‌تر میان بهای تمام‌شده و معیار بازار اندازه‌گیری می‌شود.

9. دارایی‌های ثابت و استهلاک

1. دارایی ثابت — Fixed Assets / Property, Plant and Equipment (PP&E): دارایی‌های مشهود بلندمدتی که برای استفاده در عملیات شرکت نگهداری می‌شوند؛ مانند ساختمان و ماشین‌آلات.
   1. دارایی بلندمدت — Non-current Assets / Long-term Assets: دارایی‌هایی که انتظار نمی‌رود در چرخه عملیاتی عادی یا طی یک سال به وجه نقد تبدیل یا مصرف شوند.
   1. دارایی جاری — Current Assets: دارایی‌هایی که معمولاً طی یک سال یا چرخه عملیاتی به وجه نقد تبدیل، فروخته یا مصرف می‌شوند.
   1. استهلاک — Depreciation: تخصیص سیستماتیک مبلغ استهلاک‌پذیر یک دارایی ثابت طی عمر مفید آن.
   1. استهلاک انباشته — Accumulated Depreciation: مجموع استهلاک شناسایی‌شده یک دارایی ثابت از زمان آماده بهره‌برداری تا تاریخ گزارش.
   1. ارزش دفتری یک دارایی ثابت — Carrying Amount / Net Book Value: ارزش ثبت‌شده دارایی پس از کسر استهلاک انباشته و کاهش ارزش احتمالی.
   1. مبلغ استهلاک‌پذیر — Depreciable Amount: مبلغی که طی عمر مفید دارایی مستهلک می‌شود و معمولاً از بهای دارایی منهای ارزش اسقاط تشکیل می‌شود.
   1. ارزش اسقاط برآوردی — Estimated Residual Value: ارزش مورد انتظار دارایی در پایان عمر مفید آن، پس از در نظر گرفتن هزینه‌های واگذاری مربوط.
   1. عمر مفید برآوردی — Estimated Useful Life: مدت زمانی یا میزان استفاده‌ای که انتظار می‌رود دارایی برای شرکت قابل بهره‌برداری باشد.
   1. روش خط مستقیم — Straight-Line Method: در این روش، مبلغ استهلاک در طول عمر مفید دارایی، در شرایط ثابت، به‌طور مساوی بین دوره‌ها توزیع می‌شود.
   1. روش تسریعی استهلاک — Accelerated Depreciation Method: روشی که در آن سهم بیشتری از استهلاک در سال‌های ابتدایی عمر دارایی شناسایی می‌شود.
   1. روش نزولی مضاعف — Double-Declining Balance Method (DDB): یکی از روش‌های استهلاک تسریعی که در سال‌های ابتدایی هزینه استهلاک بیشتری ایجاد می‌کند.
   1. روش مجموع سنوات — Sum-of-the-Years’-Digits Method (SYD): روش استهلاک تسریعی که بر اساس نسبت عمر باقی‌مانده دارایی به مجموع ارقام سنوات محاسبه می‌شود.
   1. روش میزان تولید — Units-of-Production Method: استهلاک بر اساس میزان تولید، ساعات کارکرد یا میزان استفاده واقعی از دارایی محاسبه می‌شود.
   1. استهلاک به روش تجدید ارزیابی — Revaluation Model: روشی که در آن دارایی‌های واجد شرایط در فواصل منظم به ارزش تجدیدارزیابی‌شده اندازه‌گیری می‌شوند و استهلاک بر مبنای مبلغ جدید محاسبه می‌شود.

10. دارایی‌های نامشهود

1. دارایی نامشهود — Intangible Asset: دارایی فاقد ماهیت فیزیکی که دارای ارزش اقتصادی است؛ مانند حق اختراع، نرم‌افزار و برخی حقوق قراردادی.
   1. حق نشر — Copyright: حق قانونی انحصاری برای تکثیر، انتشار و بهره‌برداری از یک اثر فکری یا هنری.
   1. حق اختراع — Patent: حق انحصاری قانونی برای بهره‌برداری از یک اختراع در مدت مشخص.
   1. حق امتیاز — License / Licensing Right: حق قراردادی یا قانونی برای استفاده از یک فناوری، برند، اثر یا دارایی فکری طبق شرایط مشخص.
   1. حق انحصار فروش — Exclusive Distribution Right: حقی قراردادی که به یک شخص یا شرکت اجازه می‌دهد محصول یا خدمت خاصی را در محدوده مشخص به‌صورت انحصاری عرضه کند.
   1. سرقفلی — Goodwill: مازاد مبلغ پرداخت‌شده برای تحصیل یک کسب‌وکار نسبت به ارزش منصفانه خالص دارایی‌های قابل تشخیص آن.
   1. علائم تجاری و نام تجاری — Trademarks and Trade Names: نام‌ها و نشانه‌هایی که برای شناسایی و متمایزکردن کالاها، خدمات یا کسب‌وکار استفاده می‌شوند.
   1. انقضای دارایی‌های نامشهود — Amortization: تخصیص سیستماتیک بهای دارایی نامشهود دارای عمر مفید محدود طی دوره استفاده از آن.

11. سرمایه‌گذاری و تأمین مالی

1. هزینه سرمایه‌ای — Capital Expenditure (CapEx): مخارجی برای خرید، ایجاد یا بهبود دارایی‌های بلندمدت که انتظار می‌رود منافع آن‌ها بیش از یک دوره مالی ادامه داشته باشد.
   1. مخارج سرمایه‌ای — Capital Expenditures (CapEx): همان مخارج سرمایه‌ای؛ مانند خرید ماشین‌آلات، ساختمان یا تجهیزات بلندمدت.
   1. عواید سرمایه‌ای — Capital Gains: سود حاصل از افزایش ارزش و فروش یک دارایی سرمایه‌ای نسبت به بهای تحصیل آن.
   1. مازاد سرمایه — Capital Surplus / Additional Paid-in Capital (APIC): مبالغی که در ساختار حقوق صاحبان سهام، بیش از ارزش اسمی سهام از سهامداران دریافت شده یا طبق مقررات به‌عنوان مازاد سرمایه شناسایی می‌شوند.
   1. شرکت سهامی — Joint-Stock Company / Corporation: شرکتی که سرمایه آن به سهام تقسیم شده و مالکیت آن بر اساس تعداد سهام سهامداران تعیین می‌شود.
   1. سهامدار — Shareholder / Stockholder: شخص حقیقی یا حقوقی که مالک بخشی از سهام یک شرکت است.
   1. ادغام‌ها و اکتساب‌ها — Mergers and Acquisitions (M&A): معاملات و فرایندهایی که طی آن شرکت‌ها با یکدیگر ادغام می‌شوند یا یک شرکت، شرکت دیگری را تحصیل می‌کند.

12. اجاره، تعمیرات و منابع طبیعی

1. اجاره بلندمدت — Long-term Lease: قرارداد اجاره‌ای که دوره یا ساختار آن موجب ایجاد تعهدات و حقوق مالی بلندمدت برای طرفین می‌شود.
   1. تعمیر اساسی — Major Repairs / Major Overhaul: مخارج قابل‌توجهی برای بازسازی یا افزایش عمر مفید و ظرفیت دارایی که ممکن است طبق استاندارد مربوط سرمایه‌ای شود.
   1. تعمیر غیر اساسی — Minor Repairs / Routine Repairs: هزینه‌های معمول نگهداری و تعمیر که برای حفظ وضعیت عادی دارایی انجام می‌شوند و عموماً هزینه دوره محسوب می‌شوند.
   1. هزینه تهی‌شدن منابع طبیعی — Depletion Expense: هزینه‌ای که برای تخصیص بهای منابع طبیعی استخراج‌شونده مانند معادن و ذخایر نفت و گاز طی دوره استفاده شناسایی می‌شود.

13. اسناد، بهره و تنزیل

1. بهره — Interest: هزینه استفاده از پول یا اعتبار که معمولاً بر اساس اصل مبلغ و نرخ بهره محاسبه می‌شود.
   1. دوره بهره — Interest Period: بازه زمانی مورد استفاده برای محاسبه بهره.
   1. نرخ بهره — Interest Rate: درصدی که برای محاسبه هزینه یا درآمد بهره نسبت به اصل مبلغ استفاده می‌شود.
   1. اصل مبلغ — Principal: مبلغ اولیه وام، بدهی یا سند، بدون احتساب بهره.
   1. سند وعده‌دار — Promissory Note: سند کتبی که صادرکننده به موجب آن متعهد به پرداخت مبلغ مشخصی در تاریخ معین یا عندالمطالبه می‌شود.
   1. تاریخ سررسید — Maturity Date: تاریخی که در آن اصل مبلغ و مبالغ مرتبط با یک سند یا بدهی باید تسویه شوند.
   1. ارزش سررسید — Maturity Value: مبلغی که در تاریخ سررسید سند پرداخت می‌شود و در صورت وجود بهره، می‌تواند شامل اصل مبلغ به‌اضافه بهره باشد.
   1. درصدی از فروش — Percentage of Sales Method: روشی برای برآورد برخی اقلام حسابداری، مانند مطالبات مشکوک‌الوصول، بر اساس درصدی از فروش اعتباری یا کل فروش.
   1. تنزیل یک سند دریافتنی — Discounting a Note Receivable: دریافت وجه یک سند دریافتنی پیش از سررسید از بانک یا مؤسسه مالی، معمولاً پس از کسر هزینه تنزیل.
   1. تنزیل یک سند پرداختنی — Discounting a Note Payable: فرایندی مرتبط با تأمین مالی یک سند یا تعهد که هزینه تأمین مالی آن بر اساس شرایط قرارداد محاسبه می‌شود.

14. اصول و مفاهیم حسابداری

1. اصل تطابق هزینه با درآمد — Matching Principle: هزینه‌ها باید در همان دوره‌ای شناسایی شوند که درآمدهای مرتبط با آن‌ها شناسایی شده‌اند.
   1. اصل شناسایی درآمد — Revenue Recognition Principle: درآمد زمانی شناسایی می‌شود که طبق چارچوب گزارشگری مالی، شرایط لازم برای شناسایی آن تحقق یافته باشد.
   1. اصل ثبات رویه — Consistency Principle: روش‌های حسابداری باید از یک دوره به دوره دیگر به‌صورت باثبات اعمال شوند تا قابلیت مقایسه اطلاعات حفظ شود.
   1. اصل افشا — Full Disclosure Principle: اطلاعات بااهمیت و مؤثر بر تصمیم‌گیری استفاده‌کنندگان باید در صورت‌های مالی یا یادداشت‌های همراه افشا شود.
   1. مفهوم اهمیت — Materiality: اطلاعاتی بااهمیت هستند که حذف یا ارائه نادرست آن‌ها بتواند بر تصمیم اقتصادی استفاده‌کنندگان صورت‌های مالی اثر بگذارد.
   1. محافظه‌کاری — Accounting Conservatism: رویکردی احتیاطی در شرایط عدم اطمینان که از بیش‌نمایی دارایی‌ها و درآمدها یا کم‌نمایی بدهی‌ها و هزینه‌ها جلوگیری می‌کند.

15. سایر مفاهیم مهم

1. نقدینگی — Liquidity: توانایی شرکت برای تبدیل دارایی‌ها به وجه نقد و پرداخت تعهدات کوتاه‌مدت در زمان سررسید.
   1. جریان نقدی — Cash Flow: ورود و خروج وجه نقد و معادل‌های نقدی شرکت طی یک دوره مشخص.
   1. پیش‌بینی جریان نقدی — Cash Flow Forecast: برآورد جریان‌های نقدی ورودی و خروجی آینده برای مدیریت نقدینگی و برنامه‌ریزی مالی.
   1. چرخه عملیات — Operating Cycle: مدت زمانی که شرکت برای تبدیل وجه نقد به موجودی، فروش موجودی و تبدیل مجدد فروش به وجه نقد نیاز دارد.
   1. حساب متقابل — Contra Account: حسابی که برای تعدیل حساب اصلی ایجاد می‌شود و معمولاً مانده‌ای مخالف حساب اصلی دارد؛ مانند استهلاک انباشته.
   1. حساب کنترل — Control Account: حسابی در دفتر کل که خلاصه مانده حساب‌های تفصیلی یک دفتر معین را نشان می‌دهد.
   1. پردازش دسته‌ای — Batch Processing: پردازش گروهی تراکنش‌ها به‌صورت یکجا، به‌جای پردازش هر تراکنش به‌صورت مستقل و لحظه‌ای.
   1. برنامه بانک اطلاعاتی — Database Application / Database Management System (DBMS): نرم‌افزار یا سامانه‌ای برای ذخیره، سازمان‌دهی، بازیابی و مدیریت داده‌های مالی و عملیاتی.
   1. کالای امانی — Consignment Inventory: کالایی که مالک آن، کالا را نزد شخص یا شرکت دیگری برای فروش قرار می‌دهد، در حالی که مالکیت تا زمان فروش معمولاً نزد امانت‌دهنده باقی می‌ماند.
   1. دیون بلامحل — Unprovided-for Liabilities: بدهی‌های قطعی و قابل پرداختی که برای تأمین اعتبار یا پرداخت آن‌ها قبلاً پیش‌بینی مالی کافی انجام نشده است.
   1. بدهی احتمالی — Contingent Liability: تعهد احتمالی‌ای که وقوع یا مبلغ آن به نتیجه یک رویداد آینده وابسته است.
   1. فدراسیون بین‌المللی حسابداران — International Federation of Accountants (IFAC): سازمان جهانی حرفه حسابداری که در توسعه و حمایت از حرفه حسابداری و استانداردهای حرفه‌ای بین‌المللی فعالیت می‌کند.
   1. شرکت تضامنی — General Partnership: نوعی ساختار تجاری که در آن دو یا چند شریک با مسئولیت شخصی گسترده نسبت به تعهدات شرکت فعالیت می‌کنند.
   1. واحد تک‌مالکی — Sole Proprietorship: کسب‌وکاری متعلق به یک مالک که معمولاً از نظر حقوقی شخصیت مستقلی از مالک ندارد.
   1. نسبت جاری — Current Ratio: نسبت دارایی‌های جاری به بدهی‌های جاری که توان شرکت برای پوشش تعهدات کوتاه‌مدت را نشان می‌دهد.
   1. نسبت سریع — Quick Ratio / Acid-Test Ratio: شاخصی برای سنجش توان پرداخت بدهی‌های جاری با استفاده از دارایی‌های سریع‌النقد، بدون اتکای اصلی به موجودی کالا.
   1. نسبت بدهی — Debt Ratio: نسبت کل بدهی‌ها به کل دارایی‌ها که میزان اتکای شرکت به بدهی برای تأمین دارایی‌های خود را نشان می‌دهد.
   1. حصه جاری بدهی بلندمدت — Current Portion of Long-term Debt (CPLTD): بخشی از بدهی بلندمدت که باید طی دوازده ماه آینده پرداخت شود.
   1. مالیات حقوق — Payroll Tax: مالیات و کسورات قانونی مرتبط با حقوق و دستمزد کارکنان که طبق قوانین مربوط محاسبه و پرداخت می‌شود.
   1. حقوق ناخالص — Gross Pay / Gross Salary: کل حقوق و مزایای کارکن قبل از کسر مالیات، بیمه و سایر کسورات.
   1. پرداخت خالص / خالص پرداختی — Net Pay: مبلغی که پس از کسر مالیات، بیمه و سایر کسورات از حقوق ناخالص به کارکن پرداخت می‌شود.